Ik werk de hele dag op een Mac mini, en ik zet hem nooit uit. Niet omdat ik er 's nachts iets op te doen heb, maar omdat het apparaat dan pas zijn andere werk doet. Als ik 's avonds stop, stopt het niet. Om zes uur 's ochtends loopt er een onderhoudsronde over een van mijn websites. Om acht uur controleert een taak of mijn vier servers nog gezond zijn. Een kwartier later leest een ander systeem mijn klantmailbox en sorteert het op urgentie, zodat er een overzicht klaarligt voordat ik koffie heb gezet. Op maandagochtend gaat een taak door mijn wiki op zoek naar pagina's die niet meer kloppen.
Ik heb dat niet 's nachts opgestart. Het loopt, of ik nu achter het scherm zit of niet. Daar schreef ik eerder over. Wat ik toen oversloeg is de vraag die eronder ligt: hoe je zoiets bouwt zonder dat het een kaartenhuis wordt.
Niet één systeem, maar drie
Het makkelijke antwoord zou zijn dat ik "alles automatiseer". Dat is niet wat er gebeurt. Er draaien drie verschillende systemen naast elkaar, en het verschil ertussen is precies het werk.
Het eerste is de denkende laag. Een AI die een taak krijgt en zelf bepaalt hoe hij hem uitvoert. Die gebruik ik voor werk dat oordeel vraagt: klantmail triageren, de wiki opschonen, een mailbox lezen en inschatten wat urgent is. Werk waar geen vast script voor te schrijven valt, omdat elke dag er net anders uitziet.
Het tweede is een domme laag. Letterlijk dom: een script dat elke keer exact hetzelfde doet, geen keuzes maakt, niet kan besluiten dat het vandaag even overslaat. Dat draait op een stukje macOS dat al sinds jaar en dag op elke Mac zit. Geen AI ertussen. Voor een taak die altijd dezelfde vorm heeft, voegt de denkende laag alleen maar faalkans toe.
Het derde draait niet eens op de Mac mini. Het zijn herinneringen die in de cloud staan, los van mijn apparaten. Mijn aangiftedeadlines, een paar data rond een bedrijfsovergang volgend jaar. De mini staat normaal gesproken altijd aan, maar "normaal gesproken" is geen garantie. Eén stroomstoring of een herstart op het verkeerde moment, en zo'n datum waar geen herkansing op zit glipt voorbij. Dat soort herinneringen hoort op een plek die niet van mijn stopcontact afhangt.
Waarom de scheiding ertoe doet
Dat klinkt misschien als overdreven netjes. Drie systemen waar één ook had gekund. Maar elke keer dat ik die grens negeerde, kreeg ik er spijt van.
Een tijd geleden liet ik een nieuwsverzameling door de denkende laag draaien. Op een dag deed hij niets en meldde dat het gelukt was. Nieuws ophalen is geen werk dat oordeel vraagt, het is mechanisch. Het hoorde nooit bij de denkende laag thuis. Ik heb het verplaatst naar de domme laag, naar iets wat niet kan twijfelen, en sindsdien is het stil gebleven op de goede manier.
Andersom geldt het net zo goed. Een belastingdeadline laten afhangen van één machine die toevallig aanstaat is vragen om de ene keer dat hij dat niet doet. Daarom staan die herinneringen in de cloud, ergens waar mijn stopcontact er niet toe doet.
De keuze is dus niet "automatiseren of niet". De keuze is, per taak: vraagt dit om oordeel, of juist om iets wat nooit afwijkt, of om iets wat altijd vuurt ongeacht waar ik ben. Drie verschillende antwoorden, drie verschillende plekken. Niet elke taak heeft oordeel nodig.
De vraag die het echte werk is
De verleiding bij automatiseren is om naar één systeem te zoeken dat alles doet. Dat systeem bestaat niet, of het bestaat alleen in de verkooppraatjes. Wat in de praktijk werkt is saaier. Je kijkt per taak wat hij nodig heeft en je zet hem op de plek die daarbij past.
Het werk zit niet in het bouwen van de taken zelf. Het zit in die ene vraag vooraf, telkens opnieuw: wat voor soort taak is dit eigenlijk. Een AI die meedenkt is krachtig, maar niet elk klusje wil meegedacht worden. Het meeste van wat 's nachts doorloopt, doet dat juist omdat ik het oordeel eruit heb gehaald.