Eind april 2025 lanceerde Brad Smith, vicevoorzitter van Microsoft, een charmeoffensief in Brussel. Zijn bedrijf zou zich juridisch verzetten als een overheid zou eisen dat clouddiensten in Europa werden stilgelegd. Contractuele garanties, investeringen in Europese datacenters, het hele verhaal.
Twee weken later meldde persbureau AP dat Microsoft het e-mailaccount van Karim Khan had afgesloten. Khan is hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag, gesanctioneerd door de regering-Trump vanwege het onderzoek naar Israël. Microsoft ontkende dat het diensten aan het ICC had "gestopt of opgeschort" en stelde dat het alleen de gesanctioneerde functionaris had losgekoppeld. Maar het resultaat was hetzelfde: de hoofdaanklager van een internationaal gerechtshof op Nederlands grondgebied verloor toegang tot zijn werkmail omdat een Amerikaans bedrijf Amerikaanse sancties opvolgde.
In oktober 2025 stapte het ICC volledig over naar openDesk, een open-source alternatief. De les was geleerd.
De kern van het probleem
Het zit niet in waar je server staat. Het zit in wie de eigenaar is van de software die erop draait.
De Amerikaanse CLOUD Act verplicht Amerikaanse bedrijven om data te overhandigen aan de Amerikaanse overheid. Ook als die data in een datacenter in Amsterdam staat. Microsoft, Google, Amazon: het maakt niet uit of ze hun servers in de Bijlmer of in Virginia hebben staan. Als Washington belt, nemen ze op.
Onlangs onderzocht de NOS hoeveel Nederlandse digitale diensten afhankelijk zijn van Amerikaanse cloud. Het antwoord: twee derde. En dan gaat het niet alleen over je Spotify account. Het gaat over DigiD. Over de politie. Over Crisis.nl, de site waar burgers naartoe worden verwezen bij rampen. Over de mailboxen van ons parlement.
Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA zei het treffend: "Ons land ligt aan het infuus van de techbro's van Trump."
Wat wij ermee doen
Bij 072DESIGN draaien we vier servers. Drie daarvan staan in Nederland, één in Duitsland. Die laatste verhuist ook naar Nederland. Dat is het makkelijke deel.
Hosting en webservers op Europese bodem houden is relatief eenvoudig. Er zijn prima Nederlandse datacenters, de infrastructuur is er, de kwaliteit is goed. Voor de 400+ websites die wij beheren is het een bewuste keuze: jouw data staat in Nederland, op onze servers, onder Europees recht.
Maar dan komt e-mail.
We zijn begonnen met het aanbieden van Proton Mail als Europees alternatief. Zwitsers bedrijf, end-to-end encryptie, zero-access architectuur. Op papier precies wat je wilt. In de praktijk is het een ander verhaal.
De eerlijke spanning
Ik ga hier geen verkooppraatje houden. Microsoft 365 en Google Workspace werken gewoon heel erg goed. De integratie tussen mail, agenda, contacten, Teams, SharePoint, OneDrive: het is naadloos. Je opent je laptop en alles werkt samen. Dat is geen toeval, daar zijn miljarden in geïnvesteerd.
Proton Mail is veiliger. Maar het is niet hetzelfde. De agenda-integratie is beperkter. Het samenwerken aan documenten is minder vloeiend. De app-ecosystemen zijn kleiner. Voor een eenpitter die vooral mail verstuurt is de overstap prima te doen. Voor een bedrijf met twintig medewerkers dat dagelijks in gedeelde agenda's en Teams-vergaderingen zit, is het een heel ander gesprek.
En daar zit precies het spanningsveld waar ik mee worstel. Ik sta volledig achter het idee om Europa digitaal sterker te maken. Niet alleen uit idealisme, maar ook uit praktisch oogpunt. Afhankelijkheid van één partij is altijd een risico, ongeacht de geopolitiek. Maar ik ga mijn klanten geen oplossing verkopen die hun dagelijkse werk lastiger maakt alleen omdat het principe goed voelt.
Het is geen alles-of-niets keuze
De fout die veel mensen maken in deze discussie is denken dat je in één keer moet overstappen. Dat hoeft niet. Sterker nog, dat is voor de meeste bedrijven onrealistisch.
Wat je wel kunt doen is bewust kiezen. Per laag, per dienst.
Hosting en servers? Die kun je vandaag nog naar Nederlandse bodem verhuizen. Geen concessies aan kwaliteit, vaak zelfs betere performance door lagere latency.
Websites en applicaties? Op Europese servers, met Europese tooling waar mogelijk. WordPress draait prima op Nederlandse hosting. Daar heb je geen AWS of Azure voor nodig.
E-mail? Hier wordt het genuanceerd. Voor nieuwe projecten of bedrijven die net starten, is Proton een serieuze optie. Voor bedrijven die diep in het Microsoft-ecosysteem zitten, is een stapsgewijze aanpak realistischer. Begin met bewustzijn. Weet waar je data staat. Zorg dat je een plan B hebt.
Kritieke data? Daar wil je geen risico lopen. Juridische documenten, medische gegevens, financiële administratie. Als je in de zorg of juridische dienstverlening zit, is dit geen luxediscussie. Dit is compliance.
De bredere overtuiging
Er is iets veranderd in de afgelopen twee jaar. Digitale soevereiniteit was lange tijd een onderwerp voor beleidsmakers en IT-nerds. Nu staat het op de voorpagina van de NOS. Het kabinet waarschuwt er actief voor. De Algemene Rekenkamer noemt het cloudgebruik van de overheid "ondoordacht." De Dutch Cloud Community zegt dat 80 procent van wat Amerikaanse bedrijven leveren ook door Nederlandse partijen kan worden geleverd.
En terecht. Want het gaat niet alleen om privacy. Het gaat om continuïteit. Als de politieke wind draait in Washington, en dat kan snel gaan, dan wil je niet afhankelijk zijn van de goodwill van een Amerikaans techbedrijf om je bedrijf draaiende te houden.
Dat is geen theorie. In 2022 ging de Amsterdam Trade Bank failliet: een financieel gezonde Nederlandse bank met 1,2 miljard euro aan assets, die niet meer kon opereren nadat Microsoft en Amazon de cloudtoegang blokkeerden vanwege Amerikaanse sancties tegen de Russische eigenaar. De curatoren moesten naar de rechter om überhaupt bij de bedrijfsdata te komen. En bij het ICC zagen we hoe snel een internationaal gerechtshof zijn communicatie kan kwijtraken. Dat zijn geen hypothetische scenario's meer.
Wat ik mijn klanten vertel
Ik verkoop geen angst. Ik verkoop bewustzijn.
Als je bij ons je website host, dan staat die op Nederlandse servers. Dat is een bewuste keuze die we jaren geleden al hebben gemaakt, lang voordat dit onderwerp trending was op LinkedIn.
Voor e-mail bieden we Proton aan als alternatief. Niet als vervanging die je morgen moet doorvoeren, maar als optie voor wie er klaar voor is. De realiteit is dat veel bedrijven nog niet zo ver zijn, en dat is ook niet erg. Zolang je maar weet waar je data staat en wat de risico's zijn.
De komende jaren gaat er veel veranderen. De EU Data Act is van kracht. De Cyber Resilience Act komt eraan. De e-Evidence verordening geeft ook Europese opsporingsdiensten nieuwe bevoegdheden. Het speelveld verschuift, en wie nu begint met nadenken over zijn digitale infrastructuur, loopt straks niet achter de feiten aan.
Europa digitaal sterker maken is niet alleen een ideaal. Het is risicospreiding. En als hostingprovider met vier servers en vierhonderd klanten kan ik daar een concrete bijdrage aan leveren. Stap voor stap. Server voor server.