Een brein dat niets vergeet wordt een verzamelaar

In september zat ik naar de grafiek van mijn wiki te kijken. Elk bolletje een pagina, elk lijntje een verwijzing. Het zag er indrukwekkend uit, en dat was precies wat me stoorde. Ik kon niet zeggen welk deel ervan nog klopte.

Dus liet ik het meten. Op dat moment: 4,1 miljoen woorden, verdeeld over 2.790 bestanden. In april waren het er 572 duizend. Daarna kwam er per maand steeds meer bij, in augustus alleen al 945 duizend. En van alles wat erin stond was ongeveer veertig procent boekhouding van de machine: logregels, automatische rapporten, statusdocumenten die agents na elke sessie bijwerken.

Hoe het begon

De wiki is in april ontstaan uit een klein ongemak. Ik zocht voor de derde keer dezelfde serveroplossing op, en vond hem uiteindelijk terug in een oude chat. Het probleem was dus niet dat ik te weinig vastlegde. Het probleem was dat ik niets terugvond. Vandaar een wiki, en agents die na elk stuk werk terugschrijven wat ze hebben gedaan en geleerd. Daar schreef ik eerder over.

Dat werkte. Het werkt nog steeds. Maar ergens onderweg verschoof het doel, zonder dat iemand dat besloot. Van terugvinden naar bewaren. En een systeem dat alles bewaart, groeit sneller dan wie dan ook het kan lezen.

Volume is de verkeerde maat

Wat me aan de meting het meest trof, was een vergelijking die ik eerst niet zag. Het bestand dat mijn assistent bij elke sessie als eerste leest, de werkinstructies, was 2.288 woorden. Het logboek was 232 duizend woorden. En dat kleine bestand bepaalde meer van het gedrag dan het grote. De waarde zat in het distillaat: regels die kloppen, patronen die twee keer bewezen zijn, afspraken over hoe we werken. De ruwe laag eronder was grondstof, geen product.

Een menselijk brein weet dat al. Het vergeet het meeste expres, en dat is geen gebrek maar een ontwerpkeuze. Wat je onthoudt is wat je nodig had, of wat je raakte. De rest zakt weg, en daardoor blijft wat overblijft bruikbaar. Een tweede brein dat niets vergeet wordt geen genie. Het wordt een verzamelaar.

Waarom je het niet merkt

Bij een gewoon archief voel je de groei. De kast wordt vol, je vindt niets meer, je gaat opruimen. Bij een tweede brein mis je dat signaal, omdat niet ik het lees maar mijn assistent. Elke pagina erbij voelt gratis. Niemand merkt het als er iets verloopt, tot de assistent zelfverzekerd handelt op een waarheid die in april klopte en in oktober niet meer.

Dat gebeurde vandaag nog. Een stuk voor deze site leunde op een wiki-pagina van juli, waarin stond dat een ochtendrapport ook kant-en-klare antwoorden bevat. Dat was in juli waar en is daarna afgeschaft, omdat zo'n antwoord vooraf zelden klopt met wat er na het uitzoeken blijkt. De pagina wist dat niet. De assistent ook niet. Ik wel, omdat ik het stuk las toen het al online stond, en het kon rechtzetten. De fout was klein. Het mechanisme erachter niet.

Wat vergeten er in de praktijk uitziet

Achteraf bleek ik het al een paar keer gedaan te hebben, zonder het zo te noemen. In mei ging een oude verzameling losse notities naar de zolder, in één keer. De vijftig meldingen per week werden één mail per dag. Begin september gingen 81 geplande taken terug naar 27, en één daarvan vuurde daarna voor het eerst; zonder dat opruimen was dat nooit gebeurd. Dagelijkse rapporten krijgen nu een houdbaarheidsdatum: na 31 dagen gaan ze naar een archiefmap, en niemand mist ze.

Sindsdien stel ik bij elke nieuwe automatische schrijver twee vragen. Wie leest dit terug? En wanneer mag het weg? Is er op de tweede vraag geen antwoord, dan krijgt het ding een vervaldatum voordat het begint te schrijven.

En toch

Dit principe staat sinds 10 september in mijn eigen wiki, netjes als pagina, met de meting erbij. Vandaag liet ik opnieuw tellen. Het zijn nu 5,2 miljoen woorden in 3.405 bestanden. Het logboek is gegroeid van 232 duizend naar 280 duizend woorden en heeft nog steeds geen archiefroute. Straks staat dit stuk er ook in.